De impact van droogte in de stad beperken?

Droogte in Nederland

Het was de afgelopen weken droog in Nederland. De nog steeds aanhoudende droogte heeft veel gras op dijken, en in stadsparken laten verdorren en de waterkwaliteit doen afnemen. Hoe kunnen we onze steden inrichten om beter voor het water en groen te zorgen en daarmee de kwaliteit van de leefomgeving te garanderen?

_____

Stel je voor dat …

… de stadsbodem als spons gebruikt wordt
om het regenwater vast te houden, 

… wanneer je het opgeslagen water nodig hebt,
je de spons ‘uitknijpt’. 

… het water lokaal opgevangen wordt door regentuinen,
die het hele jaar door groen zijn,

… én dat al dit water beschikbaar blijft om verkoeling te bieden.

_____

Economische schade door droogte in stad

Het aanhoudende neerslagtekort had begin augustus volgens het KNMI een waarde van meer dan 300 mm bereikt [1]. Enkele waterbedrijven vroegen ons om minder water te gebruiken [2] door bijvoorbeeld de tuin niet te sproeien, auto’s niet te wassen en minder lang te douchen. Dit deden ze omdat er door de droogte veel meer water werd verbruikt en de voorziening van drinkwater in de ‘spits’ onder druk stond [3]. 

In de stad heeft droogte verschillende zicht- en onzichtbare effecten, op zowel de korte als lange termijn, waarvan enkele lastig te herstellen zijn. Zo is het door verharde oppervlaktes en ondergrondse constructies het steeds lastiger om regenwater te laten infiltreren in de bodem. Afstroming van regenwater wordt op verdord gras versneld en ook het dalen van het grondwaterpeil is een uitdaging. Dit wordt versterkt als we steeds vaker te maken krijgen met lange droge periodes.

De zichtbare gevolgen die nu al waarneembaar waren zijn het scheuren van wegen, stadsparken die nauwelijks nog een prettig verblijfsklimaat bieden en zwemwaterkwaliteit die in rap tempo achteruit gaat door algengroei in oppervlaktewater. De nog onzichtbare gevolgen [4] kunnen zich uiteindelijk uiten in verschilzettingen, aantasting van funderingen, verzakking van ondergrondse infrastructuur door wateronderlast en daarmee het inklinken van de ondergrond. In tekorten aan grondwater schuilt in bebouwd gebied een grote kostenpost [5]. 

‘Groen en stadsklimaat’

Droogte gaat vaak gepaard met hitte: neerslagtekort is zowel een gevolg van een gebrek aan neerslag als van verdamping door hoge temperaturen. Waar droogte vooral economische schade aan gewassen, groen en de gebouwde omgeving veroorzaakt, heeft hitte effect op de gezondheid van mensen en dieren. Omdat mensen veel meer moeite hebben om met hitte dan koude om te gaan, kan bij hoge temperaturen de thermische huishouding van de mens uit balans raken en zo hittestress veroorzaken. Hittestress lijdt niet alleen tot ongemak maar ook tot slaapgebrek, verminderde concentratie en een lagere arbeidsproductiviteit. Bij kwetsbare groepen zoals ouderen of kinderen kunnen zelfs gezondheidsproblemen optreden, zoals uitputting of uitdroging. 

Doordat in dichtbebouwde en volledig verharde gebieden de temperatuur hoger is en de luchtvochtigheid en windsnelheden lager zijn, warmt het daar overdag sneller op en koelt het ’s-nachts minder snel af. Hitte is in de stad dus sterker en langer voelbaar dan in het landschap: de stad warmt op tot een hitte-eiland. Verdamping door groen en oppervlaktewater kan hitte, en daarmee hittestress, verminderen [6].

Stadsparken hebben dus een hele belangrijke verkoelende functie, vooral in dichtbebouwde steden. Daar waar veel mensen wonen, zijn de stadsparken de koelere plekken voor de stadsbewoners om de hitte te kunnen doorstaan. Maar het lijkt erop dat onze steden niet zo zijn ingericht, dat de stadsparken deze functie kunnen bieden tijdens een lange periode van warme dagen. Hoe kunnen we zorgen voor voldoende water om koele plekken in het groen in de stad te creëren en dat er geen blijvende schade ontstaat aan de ondergrondse infrastructuur?

_____

Boven- en ondergrond verbonden!

De stedelijke ondergrond kan worden gebruikt om regenwater lokaal vast te houden: buien die in de winter vallen kunnen worden opgeslagen voor droge perioden in de zomer. Het regenwater blijft dus in uw wijk en onder uw voeten beschikbaar om een alternatief te bieden voor onnodig gebruik van leidingwater. Ook biedt het de mogelijkheid om een groene leefomgeving te kunnen onderhouden, oppervlaktewater zoals vijvers aan te vullen en verkoeling te bieden met fonteinen en waterspeelplekken voor kinderen. We willen allemaal een prettige leefomgeving, maar zo’n stedelijke inrichting is alleen haalbaar als er ook voor een gezond en duurzaam watersysteem wordt gezorgd. 

Bij Field Factors hebben we als doel om de leefbaarheid van stedelijk gebied te verbeteren. Daarom hebben we Bluebloqs ontwikkeld, een systeem dat water duurzaam en lokaal beheert en beschikbaar stelt in tijden van droogte.

_____

Denkt u ook dat we meer kunnen doen met regenwater? Bent u bezig met afkoppelen of het creëren van waterberging in uw stad, en wilt u meer weten hoe afvoer en hergebruik meegenomen kan worden? We laten u graag de Urban Waterbuffer bij het Sparta Stadion zien of komen graag bij u langs! 

Circular urban water cycle-01.png